1994: Учимся говорить по-коми. Тексты. Сямтӧм кӧин

 

Соломония Пылаева

СЯМТӦМ КӦИН

 

Оліс-выліс кӧин. Нинӧм вӧчны оз куж: ни пӧтка кыйӧдны, ни чери кыйны. Аслас позйыс ни гозйыс абу. Пуксяс гӧра бердӧ да тӧлысь вылӧ омлялӧ. Мукӧд кӧинъяс дивитӧны:

— Мун кӧть либӧ лягуша кый.

— Ог куж.

— Мун грездысь чипан гусяв.

— Ог лысьт.

— Кӧть нин чери кый.

— Вӧя дай.

Мый сямтӧм кӧинлысь босьтан.

Водӧма кӧин гатш, синсӧ куньӧма, вомсӧ паськӧдӧма, виччысьӧ, кор коді мыйӧн вердыштас. Шыбитасны лыяс, сювъяс — ставсӧ кӧин ньылалӧ паськыд горшас.

— Но, — шуӧны мукӧд кӧинъяс, — мед тадз и куйлӧ. А ми мунам кыйсьыны, мый кольыштас, локтам да вердам.

Куйлӧ кӧин гатш, синсӧ тупкӧма, вомсӧ паськӧдӧма. Мунӧ сы дорті кӧза, сюръясыс крукаӧсь, шыла кодь ёсьӧсь. Аддзӧ — куйлӧ кӧин.

— Кулӧма кӧ-а?

Сюрнас ӧтар бокас люкыштіс... Оз вӧрзьы. Мӧдар бокас зургис — оз чеччы.

— Сё дивӧ, кулӧма и эм. Ещӧ люкышта ёнджыка. — Мыр вылӧ кайис, юрсӧ копыртіс, чеччыштіс кынӧм вылас кӧиныслы, сюрнас паськыд вомас веськаліс. Пинь костас кӧзаыдлӧн сюръясыс и сибдісны. Оз вермы нетшыштны. Кӧзаыд матӧ воис. Кык водз кокнас эськӧ морӧсас кӧиныдлы и пыксис да бӧрлань петитчӧ, но оз шедны сюръясыс. Сэк кості локтісны кӧин ёртъясыс.

— Но, — шуӧны, — сямтӧм кӧиныд тай вӧлӧм пӧръясьӧ, мый кыйсьыны оз куж. Вывті горшысла миянлысь дасьсӧ сёйӧ... Со тай, кыйӧма кӧзаӧс да ньылыштны оз вермы. Сюрсяньыс заводитӧма, йӧйыд. — Матыстчисны кӧинъяс, кӧзатӧ кокӧдыс кутісны нетшкыны. Ӧтарӧ ни мӧдарӧ. Ёнджыка нетшыштісны. Кӧзаыд эськӧ и мыні, да сюр помнас тшӧтш черлыыс кӧиныдлӧн нетшыштсис. Кӧзаыд повзьӧмысла сиктӧ пышйис, аслас картаӧ. Кӧзяйкаыс и шензьӧ. Сё дивӧ! Кӧзаыд, буракӧ, туруннад оз и пӧтлы. Кыськӧ кӧинлысь ёсь пиньяса черлысӧ судзӧдӧма. Кырсьтӧ йирны бурджык лоӧ.

А коньӧрӧс, пиньтӧм-антӧм кӧинтӧ, кӧинъясыс жӧ и пурисны: он кут пӧ пӧръясьны, дарӧвӧй вылас овны.

 

Слова к тексту:

кыйӧдны кыйӧдны — подкараулить

гоз гоз [гозй-] — пара

гӧра гӧра — гора

омлявны омлявны [омлял-] — выть

грезд грезд — деревня

гусявны гусявны [гусял-] — украсть

лысьтны лысьтны — сметь

вӧйны вӧйны — утонуть

гатш гатш — навзничь

куньны куньны (син) — закрыть (глаза)

паськӧдны паськӧдны — разинуть

сюв сюв [сювй-] — кишка, кишки

ньылавны ньылавны [ньылал-] — глотать

тупкыны тупкыны — закрыть

сюр сюр — рог

крук крук — крюк

шыла шыла — шило

кувны кувны [кул-] — умереть

ӧтар ӧтар — один (из двух)

люкыштны люкыштны — боднуть

мӧдар мӧдар — другой

зургыны зургыны — ткнуть

сё дивӧ сё дивӧ — очень странно

мыр мыр [мырй-] — пень

кайны кайны — подняться

копыртны копыртны — нагнуть

кост кост — между

сибдыны сибдыны — застрять

нетшыштны нетшыштны — выдернуть

матӧ воны матӧ воны — попасть в затруднительное положение

пыксьыны пыксьыны — упереться

петитчыны петитчыны — пятиться

пӧръясьны пӧръясьны — врать

дась дась — готовый

мынны мынны — освободиться

черлы черлы — челюсть

повзьӧм повзьӧм — испуг

пышйыны пышйыны — убежать

карта карта — хлев

судзӧдны судзӧдны — добыть

кырсь кырсь — кора

ан ан — нёбо

пурны пурны — искусать